Η ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΔΡΟΜΗ
Πώς σχηματίστηκαν τα Παραμυθένια Καμινάδες και οι Κοιλάδες της Καππαδοκίας
Οι κοιλάδες από τις οποίες περνάει το τετραθέσιο σαφάρι δεν χτίστηκαν — χαράχτηκαν. Αυτή είναι η ηφαιστειακή γεωλογία πίσω από τα παραμυθένια καμινάδες, τα φαράγγια και τα χρώματα της Καππαδοκίας.
Δείτε τις περιηγήσεις με τετράτροχο στην Καππαδοκία στο GetYourGuide ↗Τρία ηφαίστεια δημιούργησαν το οροπέδιο
Το τοπίο της Καππαδοκίας ξεκίνησε από φωτιά, όχι από διάβρωση. Εδώ και εκατομμύρια χρόνια, οι εκρήξεις του όρους Ερτζιγές κοντά στην Καισάρεια, μαζί με το Χασαντάγ και το Γκελεντάγ πιο νότια, έθαψαν το κεντρικό οροπέδιο της Ανατολίας κάτω από παχιά στρώματα ηφαιστειακής τέφρας και πυροκλαστικών υλικών. Αυτά τα στρώματα συμπυκνώθηκαν σε τόφφο — ένα μαλακό, πορώδες ηφαιστειακό πέτρωμα — με σκληρότερες βασαλτικές πλάκες να επικάθονται σε ορισμένα σημεία. Ο Ερτζιγές, ένα αδρανές στρατοηφαίστειο ορατό ακόμη και σήμερα από διάφορα σημεία της περιοχής τις καθαρές μέρες, θεωρείται γενικά η κύρια πηγή του ιγνιμβρίτη που βρίσκεται κάτω από τις κοιλάδες που διασχίζει μια περιήγηση με τετράτροχο. Ό,τι ακολούθησε — οι νεραϊδοκαμινάδες, τα φαράγγια, οι σπηλαιώδεις κατοικίες — είναι η ιστορία του τι έκαναν το νερό και ο άνεμος σε αυτή τη ηφαιστειακή βάση στη συνέχεια.
Μαλακός βράχος, σκληρό καπάκι: πώς σχηματίζεται ένα παραμυθένιο καμινάδι
Ένα παραμυθένιο πέτρινο καμινάδα σχηματίζεται όταν μια πλάκα σκληρότερου πετρώματος — συχνά ένας βασαλτικός ογκόλιθος που άφησε πίσω της μια παλιά ροή λάβας — κάθεται πάνω από μια στήλη από πολύ πιο μαλακό τόφο. Η βροχή και ο άνεμος διαβρώνουν τον εκτεθειμένο τόφο γύρω από τον ογκόλιθο πολύ πιο γρήγορα από ό,τι διαβρώνουν το πέτρωμα από κάτω του, έτσι το γύρω έδαφος σταδιακά φθείρεται ενώ μια ψηλή, λεπτή στήλη επιβιώνει κάτω από το προστατευτικό της κάλυμμα. Με τον καιρό, αυτό το κάλυμμα τελικά πέφτει, η εκτεθειμένη στήλη διαβρώνεται χωρίς προστασία, και το καμινάδα εξαφανίζεται — γι' αυτό και μερικοί από τους πιο φωτογραφημένους σχηματισμούς της Καππαδοκίας, ιδιαίτερα στην Love Valley, περιγράφονται από τους γεωλόγους ως δομές που γερνούν αργά, παρά ως ένα σταθερό χαρακτηριστικό του τοπίου.
Γιατί ο βράχος αλλάζει χρώμα από κοιλάδα σε κοιλάδα
Το τόφφι δεν έχει ένα ενιαίο χρώμα. Οι διαφορετικές εκρήξεις εναπόθεσαν τέφρα με διαφορετική περιεκτικότητα σε μέταλλα, και οι ποικίλοι βαθμοί οξείδωσης του σιδήρου μέσα στο πέτρωμα δημιουργούν τα ροζ, κόκκινα, λευκά και γκρι χρώματα που απλώνονται σε όλη την περιοχή — γι' αυτό ακριβώς η Κοιλάδα των Τριαντάφυλλων και η Κόκκινη Κοιλάδα πήραν τα ονόματά τους, και γι' αυτό το ίδιο πέτρωμα μπορεί να δείχνει θαμπό το μεσημέρι και να λάμπει στο ηλιοβασίλεμα, όταν το χαμηλό φως αναδεικνύει την οξείδωση στην πέτρα. Η διαδρομή ανάμεσα στις κοιλάδες με τετράτροχο κάνει αυτό πιο εμφανές από ό,τι θα ήταν η θέαση ενός μόνο σημείου: το χρώμα αλλάζει πραγματικά μέσα σε λίγες εκατοντάδες μέτρα, καθώς η διαδρομή περνά από ένα στρώμα τέφρας στο άλλο.
Λαξευμένος, όχι χτισμένος: γιατί οι άνθρωποι έσκαψαν μέσα στον τόφο
Η ίδια απαλότητα που επέτρεψε στον άνεμο και το νερό να σκαλίσουν τα παραμυθένια καμινάδες έκανε και τον βράχο εύκολο να τον δουλέψει ο άνθρωπος. Ο φρεσκοεκτεθειμένος τόφφος κόβεται με απλά χειροκίνητα εργαλεία και σκληραίνει μόλις έρθει σε επαφή με τον αέρα — γι' αυτό και οι κοιλάδες και οι πλαγιές της Καππαδοκίας είναι γεμάτες σπηλαιοκατοικίες, λαξευτές εκκλησίες και πολυεπίπεδες υπόγειες πόλεις, σκαμμένες εδώ και περίπου δύο χιλιάδες χρόνια. Αρκετές από αυτές τις λαξευτές εκκλησίες βρίσκονται μέσα στις ίδιες κοιλάδες από τις οποίες περνάει η σαφάρι με τα τετράτροχα, κρυμμένες στις πλαγιές των γκρεμών δίπλα στα χωματόδρομα — μια υπενθύμιση ότι το τοπίο που διασχίζεις για τη θέα του αντιμετωπιζόταν επί αιώνες ως οικοδομικό υλικό και ως κρυψώνα.
Ένα τοπίο που ακόμα αλλάζει
Η διάβρωση στην Καππαδοκία δεν έχει σταματήσει. Τα νεραϊδόσπιτα εξακολουθούν περιστασιακά να καταρρέουν, ιδιαίτερα μετά από έντονες βροχοπτώσεις που χαλαρώνουν τον μαλακότερο τόφο στη βάση τους, ενώ νέοι σχηματισμοί αποκαλύπτονται σταδιακά καθώς το περιβάλλον έδαφος φθείρεται περαιτέρω. Επειδή η γεωλογία και η ανθρώπινη ιστορία που είναι χαραγμένη πάνω της συνδέονται τόσο στενά, το Εθνικό Πάρκο Göreme και οι γύρω βραχώδεις περιοχές εγγράφηκαν ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO το 1985, αναγνωρίζοντας τόσο τους ηφαιστειακούς σχηματισμούς όσο και τις εκκλησίες, τις κατοικίες και τις πόλεις που λαξεύτηκαν μέσα τους. Το να διασχίζεις την περιοχή με ένα quad είναι, κατά κάποιον τρόπο, σαν να διασχίζεις μια ενεργή γεωλογική διαδικασία και όχι ένα ολοκληρωμένο, στατικό τοπίο.